Số học Trung bình GDPT 2018

Tìm Số Có 2 Chữ Số

Công thức trọng tâm: 21 * 100 + x = 31x

Yêu cầu đề bài: Hãy viết một chương trình Scratch để tìm số có 2 chữ số thỏa mãn điều kiện: khi viết thêm số 21 vào bên trái số đó thì ta được một số lớn gấp 31 lần số cần tìm.

Ví dụ mẫu (Input / Output):
Ví dụ: Input là số có 2 chữ số, Output là số cần tìm. Ví dụ: Input: 21xy, Output: xy

Trình chạy thử Scratch Player

💡 Mẹo: Nếu màn hình hiển thị "Oops! Something went wrong" (do bài toán chưa có ID công khai), hãy bấm nút [ 🛠️ Scratch Editor ] phía trên để tự tạo và thử nghiệm khối lệnh Scratch trực tiếp!

Trợ lý AI Scratch Math

Phân tích thuật toán & Soi mã nguồn Scratch .sb3

Bạn có thắc mắc gì về bài toán này không?

1. Bản chất Toán học

Gọi số cần tìm là x (x là số có 2 chữ số, 10 ≤ x ≤ 99). Khi viết “21” vào bên trái x, ta tạo ra số 21x tức là 21·100 + x. Theo đề bài:

21·100 + x = 31·x

Giải phương trình:
2100 + x = 31x → 2100 = 30x → x = 2100 ÷ 30 = 70.

Kết quả x = 70 thỏa mãn: 21 70 = 2170 và 31 × 70 = 2170. Vì 70 có đúng 2 chữ số, đáp án hợp lệ.

2. Tư duy Thuật toán Scratch

Khởi tạo một biến x để lưu số cần tìm.
Đặt giá trị ban đầu cho x là 10 (số nhỏ nhất có 2 chữ số).
Sử dụng vòng lặp repeat until (hoặc forever + if) để kiểm tra từng giá trị từ 10 tới 99.
Trong mỗi vòng lặp, tính leftNumber = 21 * 100 + x và rightNumber = 31 * x bằng khối toán tử.
Nếu leftNumber = rightNumber, dừng vòng lặp và hiển thị x là đáp án.
Nếu chưa đúng, tăng x lên 1 và tiếp tục vòng lặp.
Khi vòng lặp kết thúc (hoặc khi tìm được đáp án), dùng khối say hoặc show variable để thông báo kết quả cho người học.

3. Nhóm khối Scratch cần dùng

• Events 🟡: when green flag clicked – khởi động chương trình.
• Variables 🟧: tạo biến x, leftNumber, rightNumber.
• Control 🟠: repeat until (điều kiện leftNumber = rightNumber) hoặc forever + if + stop all.
• Operators 🟢: các khối +, *, =, + (để cộng 1 vào x).
• Sensing 🩵: (tùy chọn) ask [ ] and wait nếu muốn người học nhập khoảng kiểm tra.
• Looks 🟣: say hoặc show variable để hiển thị kết quả.
Những khối này kết hợp lại sẽ cho phép học sinh tự động tìm ra số 70 một cách trực quan và thực hành tư duy lặp, so sánh, và tính toán trong Scratch.

Các nhóm khối Scratch gợi ý:

khi bấm vào lá cờ xanh

hỏi [Nhập số liệu đề bài] và chờ

đặt [Ket_Qua v] thành (0)

lặp lại (trả lời) lần

((Ket_Qua) + (câu trả lời))

💡 Mẹo từ AI: Đảm bảo khởi tạo giá trị biến số bằng 0 trước khi bước vào vòng lặp!

Tải lên file bài làm Scratch (.sb3):

1. Phân Tích Đề Bài & Tư Duy Máy Tính (Computational Thinking)

Bài toán "Tìm Số Có 2 Chữ Số" thuộc phân môn Số học & Tính toán — nền tảng cốt lõi của toán tiểu học. Khi chuyển đổi bài toán trên giấy sang chương trình Scratch 3.0, học sinh không chỉ ôn luyện kỹ năng tính toán mà còn phát triển năng lực Tư duy máy tính (Computational Thinking) theo CT GDPT 2018. Quá trình giải bao gồm 4 trụ cột:

1. Phân rã (Decomposition)

Chia bài toán có rẽ nhánh thành: (a) Thu thập dữ liệu đầu vào từ người dùng, (b) Kiểm tra điều kiện toán học (chia hết, so sánh, kiểm tra tính chất), (c) Hiển thị kết quả tương ứng với từng nhánh điều kiện.

2. Nhận dạng mẫu (Pattern)

Xác định quy luật toán học cốt lõi trong phân môn Số học ở mức Trung bình. Nhận diện cấu trúc lặp lại, điều kiện kiểm tra và mối quan hệ giữa các đại lượng trong đề bài.

3. Trừu tượng hóa (Abstraction)

Đại số hóa các đại lượng trong đề bài "Tìm Số Có 2 Chữ Số" thành các Biến số (Variables) trong bộ nhớ chương trình. Xác định rõ biến nào là Input (do người dùng nhập), biến nào là Output (kết quả cần tìm), biến nào là trung gian (dùng trong quá trình tính).

4. Thiết kế Thuật toán

Thiết kế thuật toán rẽ nhánh Nếu... thì... / Nếu không thì... để xử lý các trường hợp khác nhau của bài toán. Đảm bảo mọi nhánh đều cho kết quả đúng.

2. Phương Pháp Toán Học & Cơ Sở Lý Thuyết

Cốt lõi toán học của bài toán "Tìm Số Có 2 Chữ Số" dựa trên các phép tính số học và biểu thức đại số cơ bản ở cấp tiểu học:

Biểu thức / Công thức toán học then chốt:

21 * 100 + x = 31x

Các bước suy luận từng bước:

Bước 1 (Xác định đại lượng cần kiểm tra): Xác định rõ giá trị hoặc biểu thức nào cần đưa vào điều kiện Nếu...thì — ví dụ: phép chia dư, phép so sánh lớn/nhỏ, kiểm tra tính chất số.
Bước 2 (Thiết lập biểu thức điều kiện): Chuyển đổi yêu cầu đề bài thành biểu thức logic: 21 * 100 + x = 31x. Xác định rõ nhánh Đúng và nhánh Sai sẽ thực hiện phép toán gì.
Bước 3 (Kiểm tra tất cả các nhánh): Đảm bảo mỗi nhánh điều kiện đều cho kết quả hợp lệ (số tự nhiên, không âm, nằm trong phạm vi đề bài).

3. Kịch Bản & Thiết Kế Khối Lệnh Scratch 3.0 (Visual Blocks)

Dưới đây là kịch bản mô phỏng các khối lệnh Scratch cần lắp ghép để giải bài "Tìm Số Có 2 Chữ Số":

Kịch bản khối lệnh — Tìm Số Có 2 Chữ Số:

khi bấm vào [lá cờ xanh]

đặt [Ket_Qua v] thành (0)

nói [Bài toán: Tìm Số Có 2 Chữ Số] trong (2) giây

hỏi [Nhập số cần kiểm tra:] và đợi

đặt [So_Nhap v] thành (câu trả lời)

nếu < 21 * 100 + x = 31x > thì {

nói [Thỏa mãn điều kiện!] trong (3) giây

} nếu không {

nói [Không thỏa mãn điều kiện!] trong (3) giây

}

dừng lại [kịch bản này v]

Nhóm khối lệnh chính sử dụng trong bài này: Sự kiện (Events), Biến số (Variables), Cảm biến (Sensing), Hiển thị (Looks), Điều khiển — Rẽ nhánh (Control: If-Else).

4. Bảng Thử Nghiệm & Kiểm Thử Thuật Toán (Test Cases)

Để đảm bảo chương trình Scratch giải bài "Tìm Số Có 2 Chữ Số" hoạt động chính xác, hãy kiểm thử với các bộ dữ liệu sau:

Trường Hợp	Dữ Liệu Đầu Vào (Input)	Kết Quả Kỳ Vọng (Output)	Mục đích
TC 1	Ví dụ: Input là số có 2 chữ số, Output là số cần tìm. Ví dụ: Input: 21xy, Output: xy	Giá trị tính đúng theo công thức	Chuẩn đề bài
TC 2	Giá trị thỏa mãn điều kiện (nhánh Đúng)	Kết quả nhánh Đúng hiển thị chính xác	Nhánh True
TC 3	Giá trị KHÔNG thỏa mãn điều kiện (nhánh Sai)	Kết quả nhánh Sai hiển thị chính xác	Nhánh False
TC 4	Giá trị biên (vừa đúng hoặc vừa sai ranh giới)	Kiểm tra toán tử so sánh: ≤ hay < ?	Ranh giới

5. Các Lỗi Phổ Biến & Hướng Dẫn Gỡ Lỗi (Debugging)

Lỗi 1: Quên khởi tạo lại biến

Khi giải bài "Tìm Số Có 2 Chữ Số", biến Ket_Qua phải được đặt về 0 ngay đầu chương trình. Nếu quên, lần chạy thứ 2 trở đi sẽ cho kết quả sai do giá trị cũ còn lưu trong bộ nhớ.

Lỗi 2: Nhầm toán tử so sánh

Scratch chỉ có 3 toán tử so sánh: <, =, >. Để kiểm tra ≤ hoặc ≥, cần kết hợp bằng khối HOẶC: < (a < b) HOẶC (a = b) >. Bỏ sót sẽ sai ở giá trị biên.

Lỗi 3: Mất dữ liệu Input khi hỏi nhiều lần

Khối Hỏi và đợi lưu kết quả vào biến hệ thống câu trả lời. Nếu bài "Tìm Số Có 2 Chữ Số" cần nhập nhiều giá trị, phải lưu câu trả lời vào biến riêng (So_1, So_2...) ngay sau mỗi lần hỏi, trước khi hỏi câu tiếp theo.

6. Câu Hỏi Thường Gặp Về Bài Toán "Tìm Số Có 2 Chữ Số"

Bài toán ở mức Trung bình, phù hợp với học sinh Lớp 3-5 đã biết kéo thả khối lệnh cơ bản trong Scratch và nắm được khái niệm biến số.

Hãy dùng khối Nói (giá trị biến) trong 2 giây để hiển thị giá trị từng biến trung gian sau mỗi bước tính. So sánh giá trị hiển thị với kết quả nhẩm — bước nào sai sẽ lộ ra ngay. Đây là kỹ thuật Debug bằng Print cơ bản.

Em chỉ cần lưu file dự án từ phần mềm Scratch về máy tính dưới dạng file đuôi .sb3, sau đó chọn thẻ [ 🔍 AI Debug .sb3 ] ở cột bên phải và bấm tải file lên. Trợ lý AI của ETAN sẽ tự động phân tích từng khối lệnh và đưa ra nhận xét chi tiết!

ETAN Student